تمیز بودن محیط کافه فقط شامل تمیزی میزها و کف سالن نیست و باید ظروف، دستگاه اسپرسوساز، آسیاب قهوه، پیچر، یخچال، سطوح کار و مواد غذایی در شرایط بهداشتی نگهداری شوند. شستشوی دست ها، تمیز کردن وسایل بعد از کار و نگهداری درست مواد اولیه از کارهایی هستند که در طول روز انجام می شوند. در یک کافه، بعضی وسایل بعد از هر بار استفاده باید شسته شوند، بعضی سطوح در طول شیفت نیاز به تمیزکاری دارند و کارهایی مانند تمیز کردن یخچال، هود یا انبار را می توان در برنامه هفتگی و ماهانه قرار داد.

در ادامه، قوانین بهداشت کافه، نحوه نظافت محیط و تجهیزات، بهداشت کارکنان و چک لیست نظافت روزانه، هفتگی و ماهانه را بررسی می کنیم. در دوره های آموزش کافی شاپ و آموزش باریستایی آموزشگاه فنی و حرفه ای دنیز نیز نکات بهداشتی مربوط به کار در کافه به کارآموزان گفته می شود.

قوانین بهداشت در کافه

  • شستشوی صحیح دست ها
  • نظافت سطوح و محل آماده سازی
  • شستشو و ضدعفونی ظروف و تجهیزات
  • نگهداری درست مواد غذایی و نوشیدنی ها
  • کنترل دمای مواد غذایی فاسدشدنی
  • استفاده از آب سالم
  • رعایت بهداشت فردی کارکنان
  • جمع آوری و دفع مناسب زباله
  • تمیز نگه داشتن آشپزخانه و انبار
  • رعایت بهداشت هنگام آماده سازی و سرو غذا و نوشیدنی

این کارها باید در برنامه نظافت روزانه، هفتگی و دوره ای کافه مشخص باشند تا چیزی از قلم نیفتد.

شستشوی دست ها

دست کارکنان در طول روز بارها با مواد غذایی، ظروف و تجهیزات تماس پیدا می کند. به همین خاطر شستن دست ها فقط به ابتدای شیفت کاری محدود نمی شود. باریستا یا آشپز بعد از استفاده از سرویس بهداشتی، تماس با زباله، لمس مواد غذایی خام یا انجام کارهای آلوده باید قبل از ادامه کار دست های خود را بشوید. کارکنانی که غذا و نوشیدنی را سرو می کنند نیز قبل از تماس با غذای آماده یا ظروف تمیز باید دست های خود را تمیز کنند. برای شستن دست ها از آب و صابون استفاده کنید و کف دست، پشت دست، بین انگشتان و اطراف ناخن ها را به خوبی بشویید. بعد از شستشو نیز دست ها باید کاملا خشک شوند.

شستشوی دست ها،  چک لیست نظافت کافه

چه زمانی باید دست ها را شست؟

در محیط کافه، شستن دست ها در این موقعیت ها اهمیت بیشتری دارد:

  • قبل از شروع آماده سازی غذا و نوشیدنی
  • بعد از استفاده از سرویس بهداشتی
  • پس از تماس با زباله
  • بعد از لمس مواد غذایی خام
  • پس از سرفه یا عطسه
  • بعد از تمیز کردن سطوح و تجهیزات
  • پس از تماس با مواد شوینده
  • قبل از سرو غذای آماده
  • پیش از دست زدن به ظروف تمیز

دستکش نیز جای شستشوی دست را نمی گیرد. اگر دستکش پاره یا کثیف شود یا کارمند از یک فعالیت به فعالیت دیگری برود، باید دستکش تعویض شود.

تمیز نگه داشتن محیط کار

میز کار، کانتر، سینک، کف آشپزخانه و محل آماده سازی غذا در طول شیفت بارها لمس می شوند و ممکن است با مواد غذایی یا آلودگی های مختلف تماس داشته باشند. به همین خاطر نظافت این قسمت ها نباید فقط به پایان روز موکول شود. سطوحی که در آماده سازی غذا و نوشیدنی استفاده می شوند باید در طول شیفت و بعد از آلوده شدن تمیز شوند. دستگیره ها، شیر آب، کلیدها و قسمت هایی که کارکنان مرتب لمس می کنند نیز باید در برنامه نظافت قرار داشته باشند. برای قسمت های مختلف بهتر است ابزار نظافت جداگانه در نظر گرفته شود. دستمالی که برای تمیز کردن سطح آلوده استفاده شده نباید بدون شستشو برای میز، ظروف یا محل آماده سازی غذای آماده به کار برود.

استفاده از مواد شوینده و ضدعفونی کننده

  • تمیز کردن و ضدعفونی کردن دو کار یکسان نیستند. ابتدا باید آلودگی و باقی مانده مواد غذایی از سطح پاک شود و سپس، در مواردی که نیاز است، از ماده ضدعفونی کننده مناسب استفاده شود.
  • مواد شوینده و ضدعفونی کننده باید طبق دستور درج شده روی محصول مصرف شوند. ترکیب کردن مواد شیمیایی مختلف نیز کار درستی نیست، چون ممکن است بخارات یا ترکیبات خطرناک ایجاد کند.
  • مواد شوینده را نباید کنار مواد غذایی، ظروف تمیز یا مواد اولیه قرار داد. بهتر است این محصولات در محل مشخصی نگهداری شوند و هنگام استفاده نیز با غذا و نوشیدنی تماس نداشته باشند.

شستشو و ضدعفونی ظروف

  • فنجان، لیوان، بشقاب، قاشق، چنگال، پارچ، پیچر و سایر ظروف سرو باید بعد از هر بار استفاده به شکل مناسب شسته شوند. باقی ماندن چربی، شیر، شکر، مواد غذایی یا ذرات نوشیدنی روی ظروف باعث ایجاد بوی نامطبوع و آلودگی می شود.
  • ظروف شسته شده نباید در محیطی قرار بگیرند که دوباره با زباله، کف زمین یا وسایل کثیف تماس پیدا کنند.
  • ظروف شکسته، ترک خورده یا لب پریده بهتر است استفاده نشود زیرا شستشو و استفاده مداوم از آنها مشکل ساز است.

شستشو و ضدعفونی ظروف،  چک لیست نظافت

نظافت تجهیزات کافه

  • هر دستگاه و ابزار به روش نظافت مخصوص خودش نیاز دارد. اسپرسوساز، آسیاب قهوه، مخلوط کن، آبمیوه گیری، یخ ساز، یخچال، فریزر، کتری و سایر تجهیزات نباید صرفا زمانی تمیز شوند که ظاهر آنها کثیف شده باشد.
  • باقی مانده قهوه و روغن قهوه در آسیاب و تجهیزات تهیه اسپرسو، شیر باقی مانده در پیچر و نازل بخار و ذرات مواد غذایی در مخلوط کن نمونه هایی هستند که باید در برنامه نظافت روزانه قرار بگیرند.
  • برای تجهیزات بار گرم مانند اسپرسوساز و آسیاب قهوه، تمیز کردن بخش هایی که مستقیما با قهوه، شیر و آب تماس دارند اهمیت بیشتری دارد. در تجهیزات بار سرد نیز یخچال، فریزر، مخلوط کن، آبمیوه گیری و یخ ساز باید مرتب بررسی و تمیز شوند.

نظافت اسپرسوساز و آسیاب قهوه

  • اسپرسوساز در طول روز بارها با آب، قهوه و شیر سروکار دارد.
  • باقی ماندن تفاله قهوه روی پرتافیلتر، کثیف بودن هدگروپ یا تجمع شیر روی نازل بخار کیفیت کار دستگاه را پایین می آورد.
  • اجزای پرتافیلتر و سبد قهوه بعد از استفاده باید تمیز شوند و نازل بخار پس از بخار دادن شیر نیاز به پاک کردن و تخلیه دارد.
  • برای نظافت بخش های داخلی دستگاه باید دستورالعمل سازنده دستگاه رعایت شود.
  • آسیاب قهوه به تمیزکاری منظم نیاز دارد.
  • ذرات قهوه و روغن موجود در انواع دانه قهوه به مرور داخل مسیر آسیاب جمع می شوند و اگر برای مدت طولانی پاک نشوند، روی عملکرد آسیاب و طعم قهوه اثر می گذارند.

بهداشت فردی کارکنان

  • لباس تمیز، دست های شسته شده، موهای مرتب و رعایت بهداشت شخصی برای کارکنانی که با غذا و نوشیدنی سروکار دارند اهمیت دارد.
  • لباس کار باید به شکل مرتب شسته شود و در شرایطی قرار نگیرد که دوباره آلوده شود.
  • کارکنان هنگام کار نباید با دست های آلوده با غذا و ظروف تمیز تماس داشته باشند.
  • زخم یا بریدگی روی دست باید به شکل مناسب پوشانده شود تا با مواد غذایی تماس پیدا نکند.
  • اگر یکی از کارکنان علائم بیماری واگیردار دارد، مسئول مجموعه باید شرایط ادامه کار او را با توجه به مقررات بهداشتی و نوع فعالیت بررسی کند.
  • باریستا و ویتر به دلیل تماس مستقیم با مواد غذایی، نوشیدنی و ظروف سرو، باید نکات بهداشتی را در طول شیفت جدی بگیرند.

اگر تفاوت وظایف این دو شغل برایتان روشن نیست، می توانید مقاله فرق باریستا و بارتندر را نیز مطالعه کنید.

بهداشت فردی کارکنان، لیست نظافت کافه

نگهداری مواد اولیه

  • مواد اولیه باید در شرایط مناسب نگهداری شوند و تاریخ مصرف آنها به صورت مرتب بررسی شود.
  • شیر، خامه، مواد غذایی آماده، میوه ها و سایر مواد فاسد شدنی نباید بدون توجه به شرایط نگهداری در محیط کافه رها شوند.
  • مواد غذایی خام باید از مواد آماده مصرف جدا نگهداری شوند تا تماس میان آنها باعث انتقال آلودگی نشود.
  • مواد بسته بندی شده بهتر است در محل خشک و تمیز قرار بگیرند و مواد داخل یخچال نیز در ظرف مناسب نگهداری شوند.

کنترل دمای مواد غذایی

  • مواد غذایی فاسد شدنی مانند شیر، خامه، بعضی سس ها و مواد آماده باید در شرایط دمایی مناسب نگهداری شوند.
  • دمای یخچال و فریزر را مرتب بررسی کنید و اگر دما از محدوده تعیین شده برای نگهداری ماده غذایی خارج شد، وضعیت مواد داخل دستگاه را بررسی کنید.
  • مواد فاسدشدنی را مدت زیادی بیرون از یخچال نگذارید. بعد از استفاده، باقی مانده مواد را در ظرف مناسب قرار دهید و در کوتاه ترین زمان به محل نگهداری برگردانید.
  • برای هر ماده نیز شرایط و مدت نگهداری درج شده روی بسته بندی یا دستورالعمل مربوط به آن را در نظر بگیرید.
  • یخچال را بیش از ظرفیتش پر نکنید. وقتی مواد و ظروف بیش از حد داخل یخچال قرار بگیرند، گردش هوای سرد محدود می شود و دمای بعضی قسمت ها با بخش های دیگر تفاوت پیدا می کنند.

آماده سازی بهداشتی غذا و نوشیدنی

  • قبل از آماده سازی، مواد اولیه و سطح کار باید شرایط مناسبی داشته باشند.
  • ابزارهایی که برای مواد خام استفاده می شوند نباید بدون شستشو برای غذای آماده به کار بروند.
  • در بخش تهیه نوشیدنی وسایلی مانند پیچر، شیکر، پارچ، قاشق، لیوان و سایر ابزارها باید بعد از استفاده تمیز شوند.
  • باقی ماندن شیر، خامه، میوه یا سایر مواد روی ابزارها نباید تا نوبت کاری بعدی ادامه پیدا کند.
  • برای تهیه غذا و نوشیدنی، مواد اولیه را به اندازه مورد نیاز از محل نگهداری خارج کنید و باقی مانده آنها را دوباره در شرایط مناسب قرار دهید.

آماده سازی بهداشتی غذا و نوشیدنی

رعایت بهداشت هنگام سرو غذا و نوشیدنی

هنگام برداشتن لیوان و فنجان، دست نباید با لبه آنها تماس پیدا کند. قاشق و چنگال نیز باید از دسته گرفته شوند، نه از قسمتی که وارد دهان مشتری می شود. کارکنانی که غذا را سرو می کنند نباید با دست، غذای آماده را جابه جا کنند. اگر ظرف در زمان سرو روی زمین افتاد، با سطح آلوده تماس پیدا کرد یا داخل آن چیزی ریخت، همان ظرف را دوباره برای مشتری استفاده نکنید. غذای ریخته شده روی لبه بشقاب یا اطراف ظرف نیز نباید با دست پاک و همان غذا سرو شود.

استفاده از آب سالم

  • آبی که برای تهیه قهوه، چای، شستشوی مواد غذایی و آماده سازی نوشیدنی استفاده می شود باید از منبع سالم و مطمئن تامین شود.
  • کیفیت آب علاوه بر مسائل بهداشتی، روی عملکرد بعضی تجهیزات نیز اثر دارد.
  • املاح موجود در آب به مرور روی قسمت های داخلی دستگاه های تهیه قهوه و آب گرم رسوب ایجاد کنند.
  • اگر آب ورودی مجموعه نیاز به تصفیه دارد، نوع سیستم تصفیه باید متناسب با کیفیت آب و نیاز تجهیزات انتخاب شود و فیلترها نیز طبق دستور سازنده تعویض شوند.

بهداشت آشپزخانه

آشپزخانه باید به گونه ای نگهداری شود که محل آماده سازی غذا از زباله، مواد شوینده و وسایل آلوده فاصله داشته باشد. کف، دیوار، سینک، کانتر، قفسه ها و تجهیزات آشپزخانه باید در برنامه نظافت قرار بگیرند.
مواد غذایی نیز نباید مستقیما روی زمین قرار داده شوند. قفسه ها و محل نگهداری مواد باید مرتب بررسی شوند تا نشتی، کپک، حشرات یا مواد تاریخ گذشته سریع شناسایی شوند.

بهداشت آشپزخانه

تهویه و شرایط محیطی کافه

تهویه مناسب فقط برای راحتی مشتریان نیست. آشپزخانه و بخش های گرم کافه در طول روز بخار، گرما و بو تولید می کنند و سیستم تهویه باید متناسب با فضای مجموعه کار کند.
فیلترها، دریچه ها و قسمت های قابل دسترس سیستم تهویه نیز نیاز به نظافت و سرویس دوره ای دارند. در آشپزخانه، هود و فیلترهای آن باید طبق برنامه مشخص تمیز شوند تا چربی و آلودگی در آنها جمع نشود.

مدیریت زباله و پسماند

سطل های زباله باید در محل مناسب قرار داشته باشند و به شکلی انتخاب شوند که تخلیه و شستشوی آنها راحت باشد. زباله های غذایی نباید برای مدت طولانی در محیط آماده سازی باقی بمانند.
درپوش، کیسه و بدنه سطل ها نیز باید تمیز نگه داشته شوند. هنگام جابه جایی زباله، کارکنان باید مراقب باشند دستکش یا دست آلوده با ظروف تمیز، مواد غذایی و سطح آماده سازی تماس پیدا نکند.
بعد از تخلیه زباله نیز شستن دست ها و در صورت نیاز تمیز کردن محل قرارگیری سطل ضروری است.

برنامه نظافت روزانه کافه

بخشی از نظافت باید در طول روز و بخشی بعد از پایان کار انجام شود. برنامه دقیق به نوع فعالیت کافه و حجم کار آن بستگی دارد، اما موارد زیر معمولا در برنامه روزانه قرار می گیرند:

  • تمیز کردن کانتر و میزهای کار
  • شستشوی ظروف و ابزارهای مورد استفاده
  • تمیز کردن نازل بخار و تجهیزات تهیه قهوه
  • پاک کردن آسیاب و محل خروج قهوه
  • تمیز کردن میزها و صندلی های سالن
  • نظافت سینک و محل شستشوی ظروف
  • تخلیه و تمیز کردن سطل های زباله
  • پاک کردن سطوحی که مرتب لمس می شوند
  • بررسی یخچال و محل نگهداری مواد غذایی
  • تمیز کردن کف قسمت های مختلف

چک لیست نظافت هفتگی

  • تمیز کردن کامل سطوح آشپزخانه و محل آماده سازی
  • شستشو و ضدعفونی تجهیزات قابل شستشو
  • تمیز کردن قفسه های نگهداری مواد اولیه
  • بررسی مواد غذایی و خارج کردن مواد تاریخ گذشته
  • تمیز کردن داخل یخچال در صورت نیاز
  • شستشوی سطل های زباله
  • تمیز کردن کف و قسمت های کمتر در دسترس
  • تمیز کردن دستگیره ها و قسمت های پرتردد
  • بررسی وضعیت ابزارهای نظافت و تعویض موارد فرسوده یا آلوده

چک لیست نظافت ماهانه

  • تمیز کردن عمیق تجهیزات بزرگ
  • تمیز کردن هود و فیلترهای آن
  • ظافت دریچه ها و قسمت های قابل دسترس سیستم تهویه
  • تمیز کردن قفسه ها و فضای انبار
  • بررسی وضعیت لاستیک در یخچال و فریزر
  • تمیز کردن قسمت های داخلی قابل شستشوی تجهیزات
  • بررسی تاریخ مصرف مواد اولیه و نظم انبار
  • شستشو و نظافت قسمت های کمتر در دسترس سالن و آشپزخانه

نظافت دوره ای و سالانه

بعضی کارهای نظافتی را در برنامه روزانه یا هفتگی جای دهید و بهتر است برای آنها زمان مشخصی در نظر گرفته شود. نظافت عمیق برخی تجهیزات، بررسی سیستم تهویه، تمیز کردن قسمت های مرتفع، رسیدگی به دیوارها و سقف و بررسی وضعیت انبار از جمله این موارد هستند. اگر رنگ دیوارها یا سقف آسیب دیده یا سطح آنها به شکلی درآمده که نظافت معمولی دیگر کافی نیست، باید برای ترمیم یا رنگ آمیزی آنها برنامه ریزی شود. تجهیزات نیز باید طبق دستور سازنده سرویس شوند. تعویض فیلترها، رسوب زدایی و سرویس دستگاه ها را نباید با یک برنامه ثابت برای همه تجهیزات انجام داد، چون زمان مناسب این کار به نوع دستگاه و میزان استفاده از آن بستگی دارد.

نظافت دوره ای و سالانه

چند نکته برای مدیریت بهتر نظافت کافه

داشتن یک برنامه مکتوب باعث می شود مسئولیت نظافت فقط روی دوش یک نفر نباشد. مدیر کافه باید مشخص کند هر بخش چه زمانی باید تمیز شود و مسئول انجام آن چه کسی است. برای هر قسمت بهتر است ابزار نظافت مشخصی وجود داشته باشد و مواد شوینده نیز با برچسب و در محل جداگانه نگهداری شوند. کارکنان تازه وارد باید پیش از شروع کار با روش شستشوی دست، نظافت تجهیزات، نحوه جمع آوری زباله و اصول نگهداری مواد غذایی آشنا شوند.

جمع بندی

بهداشت کافه از چند کار ساده اما مداوم تشکیل می شود؛ شستن دست ها، تمیز کردن سطوح، شستشوی ظروف، رسیدگی به تجهیزات، نگهداری درست مواد غذایی و تخلیه به موقع زباله ها. وقتی این کارها بخشی از برنامه روزانه کارکنان باشند، نظافت مجموعه وابسته به نظافت های مقطعی و اتفاقی نخواهد بود. مدیریت کافه نیز بهتر است برای کارهای روزانه، هفتگی و دوره ای برنامه مشخصی داشته باشد و مسئول هر بخش را تعیین کند. این روش هم کنترل نظافت را ساده تر می کند و هم احتمال جا ماندن کارهای ضروری را پایین می آورد.

5/5 - (6 امتیاز)