احتمالا برای شما هم پیش آمده است که تمام مواد اولیه یک کیک یا شیرینی را روی کابینت چیده اید، آرد را الک کرده اید، تخم مرغ ها را شکسته اید و درست در وسط کار، وقتی به مرحله اضافه کردن مواد خشک می رسید، متوجه می شوید که قوطی بکینگ پودر خالی است. در این لحظه شاید فکر کنید که باید پختن کیک را متوقف کنید یا به سرعت راهی سوپرمارکت شوید، اما نیازی به این کار نیست. بکینگ پودر فقط یک ترکیب شیمیایی ورآورنده است. با شناخت عملکرد آن و استفاده از چند ماده ساده که در هر آشپزخانه ای پیدا می شود، می توانید دقیقا همان پف، سبکی و بافت اسفنجی را در کیک خود ایجاد کنید.

بکینگ پودر از چه ساخته شده و چطور کار می کند؟

برای اینکه بتوانیم یک ماده را جایگزین بکینگ پودر کنیم، اول باید بدانیم این پودر سفید رنگ دقیقا از چه چیزی ساخته شده است. بکینگ پودر در واقع یک پکیج کامل برای پف کردن خمیر است. این پودر از ترکیب سه ماده اصلی تشکیل شده است:

بی کربنات سدیم (همان جوش شیرین): که بخش قلیایی یا باز واکنش را تشکیل می دهد.

یک اسید خشک (مثل کرم تارتار یا سولفات آلومینیوم سدیم): که برای واکنش دادن با جوش شیرین ضروری است.

یک پرکننده یا جاذب رطوبت (معمولا نشاسته ذرت): که از واکنش زودهنگام اسید و باز در داخل قوطی جلوگیری می کند و پودر را خشک نگه می دارد.

وقتی شما بکینگ پودر را به خمیر اضافه می کنید و با مایعات مانند شیر یا آب قاطی می شود، بخش اسیدی و قلیایی آن بیدار شده و با هم واکنش می دهند. نتیجه این واکنش شیمیایی، تولید گاز دی اکسید کربن (CO2) است. این گاز در خمیر حباب های کوچکی می سازد و با رفتن خمیر داخل فر و حرارت دیدن، این حباب ها بزرگتر شده و باعث پف کردن و بالا آمدن کیک می شوند. تفاوت جوش شیرین با بکینگ پودر در این است که جوش شیرین فقط یک ماده قلیایی است و درون خودش هیچ اسیدی ندارد. بنابراین اگر جوش شیرین را به تنهایی در خمیری که مواد اسیدی ندارد بریزید، هیچ واکنشی رخ نمی دهد و کیک شما پف نخواهد کرد.

جدول جایگزین های بکینگ پودر (یک نگاه)

نکته کلی: به ازای هر 1 قاشق چای خوری بکینگ پودری که در دستور پخت آمده، معمولا از ترکیب 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین به همراه یکی از مواد اسیدی زیر استفاده می شود. چون بیشتر این مواد مایع هستند، باید به همان میزان از سایر مایعات دستور (مثل شیر یا آب) کم کنید تا غلظت خمیر به هم نخورد.

جایگزین مقدار به جای 1 قاشق چای خوری بکینگ پودر نکته مهم
باترمیلک 1/2 پیمانه + 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین 1/2 پیمانه از مایعات دستور کم کنید
ماست ساده 1/2 پیمانه + 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین رنگ و طعم کیک را تغییر نمی دهد، مایعات را کم کنید
ملاس (شیره قند) 1/4 پیمانه + 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین شکر دستور را هم 1/4 پیمانه کم کنید؛ برای کیک های روشن مناسب نیست
کرم تارتار 1/2 قاشق چای خوری + 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین نزدیک ترین جایگزین، نیازی به کم کردن مایعات نیست
شیر ترش به جای بخشی از مایعات + 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین با آبلیمو یا سرکه در خانه درست می شود
آبلیمو 1/2 قاشق چای خوری + 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین واکنش فوری است، خمیر را سریع در فر بگذارید
سرکه سفید 1/2 قاشق چای خوری + 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین از سرکه بالزامیک یا سرکه سیب تیره استفاده نکنید

توضیح تک تک جایگزین های بکینگ پودر

باترمیلک، یکی از بهترین جایگزین ها

باترمیلک یک نوع لبنیات تخمیری است که دارای طعم ترش بوده و غلظت آن بین شیر و ماست روان است. این ماده چون اسیدیته بالایی دارد در تهیه مرغ سوخاری پولکی محبوب است. همچنین باترمیلک باعث لطافت و نرمی بافت کیک می شود. برای جایگزینی، به ازای هر 1 قاشق چای خوری بکینگ پودر، 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین و 1/2 پیمانه باترمیلک استفاده کنید و 1/2 پیمانه از مایعات دیگر دستور کم کنید.

جایگزین بکینگ پودر در کیک، باتر میلک

ماست ساده، ماده ای که در دسترس است

ماست به دلیل تخمیر، حاوی اسید لاکتیک است که به خوبی با جوش شیرین واکنش می دهد. مزیت استفاده از ماست این است که رنگ، بو یا مزه کیک شما را تغییر نمی دهد.

به ازای هر 1 قاشق چای خوری بکینگ پودر، 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین را با 1/2 پیمانه ماست ساده ترکیب کنید و به همان اندازه از مایعات دیگر دستور کم کنید.

ملاس (شیره قند)، یک شربت تیره و غلیظ

به ازای هر 1 قاشق چای خوری بکینگ پودر، 1/4 پیمانه ملاس همراه با 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین به کار ببرید. ملاس یک مایع رقیق مانند شیر نیست و کاملا غلیظ، چسبنده و بسیار شیرین است، بنابراین دو تنظیم همزمان لازم دارد. اول اینکه 1/4 پیمانه از مایعات دستور (شیر یا آب) کم کنید تا غلظت خمیر به هم نخورد و دوم مقدار شکر دستور را حدود 1/4 پیمانه کاهش دهید وگرنه کیک بیش از حد شیرین می شود و سطح آن سریع تر تیره و برشته می گردد. توجه داشته باشید که ملاس رنگ خمیر را تیره و طعم آن را کاراملی می کند، بنابراین برای کیک های روشن مانند وانیلی یا شیفون گزینه مناسبی نیست.

کرم تارتار، جایگزین بکینگ پودر در کیک

به ازای هر 1 قاشق چای خوری بکینگ پودر، 1/2 قاشق چای خوری کرم تارتار را با 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین مخلوط کنید. این ترکیب نزدیک ترین جایگزین به خود بکینگ پودر است، چون کرم تارتار همان اسید خشکی است که در فرمول بکینگ پودر صنعتی به کار می رود. کرم تارتار یک پودر خشک است و هیچ مایعی به خمیر اضافه نمی کند، بنابراین برخلاف باترمیلک، ماست، شیر ترش و ملاس، در این مورد نباید از مایعات دستور کم کنید و مقدار شیر و آب دستور دست نخورده باقی می ماند.

شیر ترش

شیر ترش همان شیر معمولی است که با اضافه کردن یک عامل اسیدی، pH آن پایین آمده و اصطلاحا بریده یا ترش شده است. برای تهیه آن، به ازای هر 1 پیمانه شیر، 1 قاشق غذاخوری آبلیمو یا سرکه اضافه کرده و 5 تا 10 دقیقه صبر کنید تا شیر ببرد. سپس به ازای هر 1 قاشق چای خوری بکینگ پودر، 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین را به مواد خشک اضافه کرده و از این شیر ترش به جای بخشی از مایعات دستور استفاده کنید.

آبلیمو

به ازای هر 1 قاشق چای خوری بکینگ پودر، 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین را با 1/2 قاشق چای خوری آبلیمو ترکیب کنید. آبلیمو اسید قوی است، بنابراین واکنش بلافاصله شروع می شود و باید خمیر را سریع در فر قرار داد. چون مقدار مصرفی کم است، تاثیر زیادی روی رطوبت خمیر ندارد و نیازی به کم کردن مایعات دستور نیست، اما در کیک های با طعم ملایم ممکن است عطر لیمو باقی بماند.

سرکه

نسبت مصرف سرکه مانند آبلیمو است 1/4 قاشق چای خوری، جوش شیرین همراه با 1/2 قاشق چای خوری سرکه به جای 1 قاشق چای خوری بکینگ پودر استفاده می شود. سعی کنید از سرکه سفید استفاده کنید زیرا رنگ و طعم کمتری به خمیر منتقل می کند و اصلا از سرکه بالزامیک یا سرکه سیب تیره در کیک های روشن استفاده نکنید.

آیا می توان جوش شیرین را به تنهایی جایگزین بکینگ پودر کرد؟

جوش شیرین به تنهایی جایگزین بکینگ پودر نمی شود، چون فقط بخش قلیایی ماجرا را تامین می کند و برای تولید گاز به یک اسید نیاز دارد. نتیجه به این بستگی دارد که در دستور شما ماده اسیدی وجود داشته باشد. اگر دستور هیچ ماده اسیدی نداشته باشد، برای مثال کیک با شیر معمولی، کره و شکر سفید واکنشی شکل نمی گیرد، گاز دی اکسید کربن آزاد نمی شود و کیک پف نمی کند زیرا جوش شیرین واکنش نداده در خمیر باقی می ماند و همین باقی مانده قلیایی است که مزه تلخ و صابونی، بوی تند و رنگ تیره تر به کیک می دهد. اما اگر در دستور ماده اسیدی مانند ماست، باترمیلک، آبلیمو، سرکه، عسل، شکر قهوه ای، ملاس یا پودر کاکائوی طبیعی وجود داشته باشد، جوش شیرین اسید لازم برای واکنش را پیدا می کند و می تواند کار بکینگ پودر را انجام دهد. در این حالت به ازای هر 1 قاشق چای خوری بکینگ پودر، حدود 1/4 قاشق چای خوری جوش شیرین کافی است. توجه داشته باشید که مقدار اسید باید به اندازه باشد، اسید کم یعنی بخشی از جوش شیرین واکنش نمی دهد و همان مزه تلخ برمی گردد.

همچنین بخوانید: چرا کیک پف نمیکنه؟

آیا می توان جوش شیرین را به تنهایی جایگزین بکینگ پودر کرد

جایگزین بکینگ پودر در پنکیک

طبق گفته اساتید آموزشگاه دنیز، بهترین جایگزین برای پنکیک، استفاده از آب گازدار یا سفیده تخم مرغ زده شده است که بافت پنکیک را سبک می کند. همچنین از شیر ترش می توان استفاده کرد. در مقاله طرز تهیه پنکیک به نکات مهمی اشاره کرده ایم.

به جای بکینگ پودر می شود از خمیر مایه استفاده کرد؟

خیر، از خمیر مایه (مخمر) به عنوان یک جایگزین برای بکینگ پودر در کیک ها نمی توان استفاده کرد، زیرا بکینگ پودر یک ماده شیمیایی است که واکنش آن در لحظه و به محض تماس با مایعات و حرارت اتفاق می افتد، اما خمیر مایه یک موجود زنده (قارچ میکروسکوپی) است. این موجود زنده برای اینکه گاز تولید کند و باعث پف کردن خمیر شود، نیاز به تغذیه از قندها، زمان طولانی بین 1 تا 2 ساعت استراحت و محیطی گرم دارد. اگر شما در خمیر کیک فوری خود خمیر مایه بریزید و آن را بلافاصله داخل فر بگذارید، مخمرها قبل از اینکه فرصت تولید گاز پیدا کنند بر اثر حرارت از بین می روند و کیک شما سفت می شود. اگر نمی دانید خمیر مایه چیست و فقط اسم آن را شنیده اید بر روی لینک کلیک کنید.

به جای بکینگ پودر میشه از خمیر مایه استفاده کرد؟

یک نکته مهم برای استفاده از جایگزین های بکینگ پودر

جایگزین های مایع (باترمیلک، ماست، شیر ترش، ملاس) رطوبت خمیر را بالا می برند، پس هرگاه از آنها استفاده می کنید باید به همان اندازه از مایعات دستور کم کنید تا غلظت خمیر تغییر نکند. این قاعده برای جایگزین های خشک مانند کرم تارتار و برای اسیدهای پرقدرت با مقدار مصرف کم مانند آبلیمو و سرکه صدق نمی کند. نکته مشترک همه این ترکیب ها این است که یک مرحله ای هستند و برخلاف بکینگ پودر دو عمله، فرصت استراحت دادن به خمیر را ندارید، بلافاصله بعد از مخلوط کردن، خمیر باید داخل فر برود .

اگر در کیک بکینگ پودر نریزیم چه می شود؟

اگر دستور پخت به بکینگ پودر نیاز دارد و شما آن را حذف کنید و هیچ جایگزینی هم نگذارید، کیک پف نمی کند و ارتفاعش شاید به نصف حالت عادی برسد. بافت به جای اسفنجی و پوک، متراکم، سنگین و لاستیکی می شود و مرکز کیک خمیری می ماند. طعم کیک خراب نمی شود، اما بافت آن به کیک نمی ماند و بیشتر شبیه یک نان شیرین فشرده می شود. تنها استثنا دستورهایی است که پف کردنشان به هوای محبوس در سفیده تخم مرغ زده شده متکی است، مانند کیک اسفنجی ژنوز یا شیفون، که بکینگ پودر در دستورشان نیست. اگر می خواهید این تکنیک ها را به صورت عملی و زیر نظر استاد یاد بگیرید، در آموزش کیک پزی، آموزش کیک های کافی شاپی آموزشگاه دنیز شرکت کنید.

5/5 - (1 امتیاز)